MİNFAKT

Məlumat əldə et, əylən…

ÜMUMİ TƏHSİLİN SƏVİYYƏLƏRİ ÜZRƏ TƏLİM NƏTİCƏLƏRİ


 İbtidai təhsil üzrə ümumi təlim nəticələri

İbtidai təhsili başa vurmuş şagird aşağıdakıları bacarmalıdır:  yaşına uyğun bədii, elmi-kütləvi və məlumat xarakterli mətnləri müəyyən edilmiş qaydada oxumağı;

oxuduğu mətndəki əsas məzmunu ayırmağı və ona öz fikrini bildirməyi;

lüğətlərdən, məlumat xarakterli vəsaitlərdən, kompüter texnikasından istifadə etməyi;

öz fikirlərini şifahi və yazılı formada aydın ifadə etməyi;

məntiqi düşünməyi, fikir irəli sürməyi, başqasının fikrinə münasibət bildirməyi;

zəruri riyazi bilikləri həyatda tətbiq etməyi, sadə alqoritmləri yerinə yetirməyi;

müşahidə etdiyi obyekt və hadisələri təsvir etməyi, onları səciyyəvi əlamətlərinə görə fərqləndirməyi;

ünsiyyət qurmağı, əməkdaşlıq etməyi, komanda, kollektiv tərkibində fəaliyyət göstərməyi;

sadə mədəni davranışı, şəxsi gigiyena və zəruri təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməyi;

müəyyən olunmuş normativlər çərçivəsində fiziki hərəkətləri, bədii-estetik qabiliyyətini nümayiş etdirməyi, sadə əmək vərdişlərini tətbiq etməyi; Oxumağa davam et

Advertisements

İyul 4, 2015 Posted by | Coğrafiyanın tədrisi metodikası | , , | Bir şərh yazın

FƏNN KURİKULUMLARININ STRUKTURU VƏ MƏZMUNU


Kurikulum  islahatını zəruri edən səbəblər •  Cəmiyyətdə yeni ictimai münasibətlərin yaranması •  Planlı iqtisadiyyatdan bazar iqtisadiyyatına keçid •  Dünya təhsil sisteminə inteqrasiya •  İnformasiya əsrinin tələbləri •  Təhsilin məqsəd və vəzifələrinə yeni baxış və yanaşmaların formalaşması •  Mövcud ümumi təhsil proqramlarının müasir tələblərə cavab verməməsi “Ümumi təhsil pilləsinin dövlət standartı və proqramları (kurikulumları)” sənədinin  əsas  xüsusiyyətləri Kurikulum  təhsilin məzmunu, təşkili və qiymətləndirilməsi ilə bağlı bütün məsələləri  özündə əks etdirən konseptual sənəddir. Azərbaycan Respublikasında ümumi təhsil pilləsinin dövlət standartları və proqramları (kurikulumları) (bundan sonra – dövlət standartları) aşağıdakıları müəyyən edir:  ümumi təhsilin məzmununu;  ümumi təhsilin idarə olunmasını;  ümumi təhsilin maddi-texniki və tədris bazasını;  ümumi təhsilin infrastrukturunu;  ümumi təhsil sistemində təhsilverənlərin keyfiyyət göstəricilərini;  ümumi təhsil sistemində təhsilalanların bilik, bacarıq və vərdişlərinin səviyyəsini. Ümumi təhsil pilləsinin dövlət standartları 5 il müddətinə qüvvədədir.

Ümumi təhsilin məzmunu

Ümumi təhsilin məzmunu fərdin, cəmiyyətin, Oxumağa davam et

İyul 4, 2015 Posted by | Ümumi, Coğrafiyanın tədrisi metodikası | , , , | Bir şərh yazın

KURİKULUM NƏDİR ?


KurikuliumKurikulum nədir? Kurikulum mənşəcə latın sözü olub lüğəti mənası “yol”, “istiqamət”, “kurs”, “elm” deməkdir. Təhsil kurikulumları xarakterinə görə iki yerə ayrılır. Onlardan birincisi fənyönümlü, ikincisi isə şəxsiyyətyönümlü kurikulum adlanır. Fənyönümlü kurikulumlar məzmun etibarilə elm sahəsini, onun mükəmməl anlayışlar sistemini əhatə etməklə bilavasitə bu anlayışların mənimsənilməsinə istiqamətləndirilir. Belə kurikulumların keyfiyyətində biliklərin həcmi və miqdarı əsas rol oynayır. Bütün praktik bacarıqların yerinə yetirilməsində məqsəd biliklərin möhkəmliyini, davamlılığını artırmağa xidmət göstərməkdən ibarət olur. Praktik əhəmiyyət daşıyan bacarıq, vərdiş və qabiliyyətlər arxa plana keçir, fənnin elmi potensialı artır, məlumatlıq səviyyəsi çoxalır. Şagirdlər özlərinə praktik cəhətdən lazım olmayan fundamental bilikləri öyrənmək məcburiyyətində qalırlar. Şəxsiyyətyönümlü kurikulumlar bilavasitə həyati bacarıq və vərdişlərə üstünlük verilməsi ilə fərqlənir. Bu kurikuluma görə, insanın gələcək həyat fəaliyyətində lazım olacaq praktik bacarıq və vərdişlər əhatə edilir, onun əqli fəaliyyətlə bağlı qabiliyyətlərinin formalaşması ön plana çəkilir. Tələb olunan bacarıq və vərdişlərin formalaşdırılmasına imkan yaradan minimum biliklərin həcmi müəyyənləşdirilir. Bu biliklər minimum təlim məqsədlərinə çatmaq üçün vasitə kimi nəzərdə tutur.
Şəxsiyyətyönümlü kurikulumlar inteqrativ məzmunu ilə seçilir. Oradakı Oxumağa davam et

İyul 4, 2015 Posted by | Coğrafiyanın tədrisi metodikası | , | Bir şərh yazın

Coğrafiyada ənlər ve ilklər


  • cografiyaƏn böyük ölkə- Rusiya 17.045.400 km2 sahəyə malikdir.
  • Ən böyük zəlzələ- 1556-cı ildə Çində meydana gələn zəlzələdə təxminən 850.000 adam ölmüşdür.
  • Ən kiçik ölkə- Vatikan təxminən 27 dönüşdür. Ölkə xəritəsində evlər belə çox diqqətə çarpandır.
  • İlk dünya xərtəsi- E.ə. 150-ci ildə Ptolemaios tərəfindən çəkilib.
  • Şimal qütbünə ilk çatan insanın 1909-cu ildə Robert Pear olduğu deyilsə də bu mövzuda qəti dəlillər yoxdur. Qütbə çatdığını ilk sənədləşdirən və isbat edən isə 1968-ci ildə Ralph Plaisteddir.
  • Cənub qütbünə ilk çatan 1911-ci ildə Norveçli Ronald Amundsen və qrupu, cənub qütbünə ilk çatan insanlardır.
  • Oxumağa davam et

Noyabr 14, 2012 Posted by | Coğrafiya | Bir şərh yazın

AZƏRBAYCANDA TORPAQŞÜNASLIQ ELMİNİN İNKİŞAF TARİXİ*


torpaq_bigAzərbaycanda torpaqşünaslıq elminin inkişafını bir neçə dövrə ayırmaq mümkündür:

1.Həsən bəy Zərdabinin fəaliyyəti ilə bağlı mərhələ. Azərbaycanda torpaqşünaslıq elminin inkişafında birinci mərhələ maarifçi və təbiətşünas alim Həsən bəy Zərdabinin adı ilə bağlıdır. H.Zərdabi torpaqşünaslıq
haqqında elmi fikirlərini “Əkinçi” qəzetində, “Torpaq, su və külək” və s. nəşrlərində çap etdirmişdir. Onun
torpaqşünaslıqla bağlı fikirləri genetik torpaqşünaslığın baniləri V.V.Dokuçayev, N.Sibirtsev və başqalarının
müddəaları ilə demək olar ki, üst-üstə düşür. Beləliklə, H.Zərdabi Azərbaycanın ilk torpaqşünasıdır,
torpaqlarımız haqqında ilk elmi məlumatlar ona məxsusdur. H.Zərdabinini torpaqşünaslıq haqqında axtarışları
X.Həsənov (1972), Ş.Həsənov (2006) tərəfindən araşdırılmışdır. Oxumağa davam et

Noyabr 7, 2012 Posted by | Coğrafiya | | Bir şərh yazın

TORPAQŞÜNASLIĞIN İNKİŞAF TARİXİ


dokucayevMin illər ərzində insanlar torpaqdan intensiv isitfadə etmişlər. Lakin təbiətşünaslığın sərbəst sahəsi kimi
torpaq haqqında təlim yalnız XIX əsrin sonlarında və XX əsrin əvvəllərində yaranmışdır. Yeni təlimin banisi rus
alimi V.V.Dokuçayev (1846-1903) olmuşdur. Torpaqşünaslığın elmi təlim kimi inkişafında, təşəkkül
tapmasında bir neçə əsas mərhələ ayırmaq mümkündür:
1. Torpaqların xassələri və münbitliyi haqqında pərakəndə biliklərin yaranması, əkinçiliyin təşəkkül
tapması mərhələsi. Torpaq haqqında emprik biliklərin toplanması neolit və bürünc dövründə (b.e. 10-11 min il
əvvəl), insanların yabanı bitkilər toplaması məşğuliyyətindən onların tarlada yetişdirilməsinə, torpağın
becərilməsinə keçdiyi zamanlar başlanmışdır. Lakin münbitlik haqqında ilk təsəvvürlər çox zaman əfsanə, əsatir
və dastanlarda öz əksini tapırdı. Bu zaman torpaq müqəddəsləşdirilir, münbitlik və onu formalaşdıran amillər
(yağış, külək, Günəş və s.) ilahiləşdirilərək, fövqəl qüvvələr kimi təqdim edilirdi. Oxumağa davam et

Noyabr 7, 2012 Posted by | Coğrafiya | | Bir şərh yazın

QƏRBI AZƏRBAYCANIN TÜRK MƏNŞƏLI ETNOTOPONIMLƏRININ AREALLIQ XÜSUSIYYƏTLƏRI VƏ YAYILMA AREALLARI


turkABAN əsaslı areal etnotoponimlər

Aban qədim türk mənşəli tayfanın adıdır. Aban sözünün e.ə. VII əsrdə sakların tərkibində qarqarlarla yanaşı gəlmiş
tayfanın adı olması elmi ədəbiyyatda diqqət mərkəzinə çəkilir
(21, 100; 89,78). Qarqarların şimal-qərbi Albaniyada hələ qədim
dövrdən məskunlaşması barədə e.ə. 65-ci ildə Pompeyin
Albaniyaya yürüşü haqqında məlumat verən antik tarixçilər
qeyd etmişlər. Onların əsərlərində Albaniya ərazisindəki Avant
çayı və onun yaxınlığında Abant əyalətinin olması (Plutarx,
Pompey, Dion Kassiy) göstərilmişdir. Moisey Kalankatlı Oxumağa davam et

Noyabr 7, 2012 Posted by | Toponimika | , , , , , | Bir şərh yazın

Biosfer


Biosfer (bio-canlı, sfera-təbəqə) – Yerin 4 xarici təbəqəsindən biri olub, canlıların yaşadıqları təbəqədir. Maksimum qalınlığı 36 km-dir. Biosfer atmosferin alt 2 km-lik, litosferin üst 3-4 km-lik və bütün hidrosfer (11 km) qatını əhatə edir. Yaşı 3,5 mld. il olub, təkhüceyrəli → çoxhüceyrəli → bitki → onurğalılardan ibarətdir. Ilk canlıların okeanda yaranması güman edilir. Müəyyən ərazidə formalaşan və bir-biri ilə sıx əlaqədə inkişaf edən bitki, heyvan və mikroorqanizmlərin davamlı qrupuna biosenoz deyilir. Tərkibinə görə biosenozlar: a) fitosenoz (bitki): b) zoosenoza (heyvan) ayrılır.old-forest
Qidalanmasına görə biosenozlar 3 yerə ayrılır:
1. Prosudent (bitki aləmi) – Günəşdən gələn enerjisi toplayır. Qeyri-üzvi maddələri üzvi maddələrə çevirir.
2. Konsument (heyvanlar) – təbiətdəki hazır məhsullarla (bitki və heyvanlarla) qidalanırlar;
3. Redusent – mikroorqanizmlər (göbələk və bakteriyalar) produsent və konsumentləri parçalayaraq qidalanırlar.
Canlı orqanizmlərin tərkibinə 70%-ə qədər kimyəvi element var. Onların arasında oksigen (65-70%), karbon (15-18%), hidrogen (10%) əsas yer tutur.
bioloji dövran Oxumağa davam et

Noyabr 6, 2012 Posted by | Coğrafiya | Bir şərh yazın

Kainatın yaranması haqda anlayışlar


Təbiətdəki bir çox proseslərin izahı tapılısa da ətrafımız hələ tam öyrənilməyib. Günü-gündən yeni elmi kəşflər olur. Amma hələ də Kainatın necə yaranması və quruluşu haqqında tam sübut olunmuş yekun nəzəriyyə mövcud deyil. Yəqin bir çoxlarınız kainatın yaranması haqqında olan “Böyük Partlayış” nəzəriyyəsini eşidibsiz. Bu nəzəriyyənin məşhurluğu ona görədir ki, onun doğruluğuna bir çox fizika qanunları da imkan veirir(Məsələn Habl qanunu). Baxmayaraq ki, bir çox alimlər bu nəzəriyyə ilə kifayətlənirlər, amma bu tam isbatlanmış nəzəriyyə deyil. Məktəblərdə də bu nəzəriyyə keçirlir deyə ondan danışmayacayıq. Bu səbəbdən sizə digər ,bir qədər fərqli nəzəriyyələrdən yazamaq istəyirəm. :)
Başlayaq

Kainatın yaranması haqqında ekpirotik nəzəriyyə Изображение Oxumağa davam et

Sentyabr 28, 2012 Posted by | Coğrafiya | Bir şərh yazın

Torpaq – Yerin qabığının bitki bitən üst qatı.


 Tərifi

Torpağa ilk elmi tərif V.V.Dokuçayev tərəfindən verilmişdir: “Dağ süxurlarının (fərqi yoxdur hansı) su, hava və müxtəlif növ canlı və cansız orqanizmlərin birgə fəaliyyəti nəticəsində təbii yolla dəyişdirilmiş”açıq” və ya xarici qatına torpaq deyilir”. [1]O müəyyən etmişdir ki, yer səthindəki bütün torpaqlar “yerli iqlimin, bitki və heyvan orqanizmlərinin, ana dağ süxurların tərkib və quruluşunun, ərazinin relyefinin və nəhayət, ölkənin yaşının olduqca mürəkkəb qarşılıqlı təsiri” nəticəsində yaranmışdır.V.V.Dokuçayevin bu ideyaları torpağın ətraf mühitlə daim maddə və enerji mübadiləsi və qismən qapalı bioloji dövran vasitəsilə qarşılıqlı təsirdə olan biomineral (“biokos”) dinamik sistem kimi dərk edilməsində böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Torpağın əsas xassəsi münbitliyidir. Münbitlik torpağın bitkini normal yaşaması və məhsul yetirməsindən ötrü qida elementləri və su, onun kök sistemini hava və istiliklə təmin etmək qabiliyyətidir. V.R.Vilyamsın qeyd etdiyi kimi, torpağı dağ süxurundan fərqləndirən məhz bu əhəmiyyətli keyfiyyəti onu “yer kürəsinin quru səthinin bitkiyə məhsul verməyə qabil olan üst horizontu kimi təyin edir”. Torpaq və torpaq örtüyünün inkişafı, həmçinin münbitliyinin formalaşması, torpaqəmələgəlmənin təbii amillərinin ahəngi və insan cəmiyyətinin müxtəlif təsirləri ilə, onun məhsuldar qüvvələrinin, iqtisadi və sosial şəraitlərinin inkişafı ilə çox sıx bağlıdır (Q.Ş.Məmmədov, 2007). Torpağın ən üst qatın rəngi daha tünddür. Oxumağa davam et

Sentyabr 24, 2012 Posted by | Coğrafiya | 1 Şərh

Torpaqşünaslıq


Torpaqşünaslıq – torpaqlar, onların əmələ gəlməsi (genezisi), quruluşu, tərkibi və xassələri; torpaqların coğrafi yayılmasının qanunauyğunluqları; torpağın əsas xassəsi olan münbitliyinin formalaşması və inkişafını müəyyən edən ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqəsi; torpaqdan kənd təsərrüfatında və iqtisadiyyatın digər sahələrində səmərəli istifadənin yolları və torpaq örtüyünün kənd təsərrüfatında istifadəsi şəraitində dəyişkənliyi haqqında elmdir. [1]

Sentyabr 24, 2012 Posted by | Coğrafiya | Bir şərh yazın

%d bloqqer bunu bəyənir: